Her zaman duyarız: kan tahlillerinizi yaptırın ona göre durumunuzu kontrol edelim.
Doktorunuzdan, eczacınızdan duyduğunuz bu cümle acaba nedir? Tahliller ne söylüyor? Hemoglobin ne? Ferritin neyi gösteriyor? Ya da hemotokrit neyi ifade ediyor?
Hadi gelin hep beraber bunlara bir bakalım:
Kanda demir vücutta dolaşımda bulunan demir miktarını gösterir. Bu oksijenin akciğerden dokulara taşınmasını sağlayan hemoglobinin ana yapı taşlarından biridir.
Kadınlarda : 50-170 microgram/desilitre
Erkeklerde :65-175 microgram/desilitre olması gereken aralıklardır.
Bu aralıklardan düşük olması gizli kan kaybı; yetersiz demir alımı veya emilim sorunları anlamına gelir ve belirtileri başlıca: halsizlik, solukluk, baş ağrısı, saç dökülmesi , dikkat dağınıklığı olabilir.
Fazlalığı ise gereksiz veya kontrolsüz demir alımı olarak değerlendirilir.
Ferritin: vücudun demir depolarını gösteren en önemli kan parametresidir. Ferritin eksikliği çoğu zaman kansızlık gelişmeden ortaya çıkabilir. Hemoglobin normal olsa bile ferritin düşük olabilir.
Ferritin 50 ng/mL altına inmemelidir.
Düşük ferritinde olası belirtiler: sürekli yorgunluk, saç dökülmesi, dikkat dağınıklığı, baş dönmesi, tırnak kırılması örnek olabilir.
Ferritin kısaca demir deposudur.
Hemoglobin: kırmızı kan hücrelerinin (alyuvarların) içinde bulunan ve oksijeni akciğerlerden tüm dokulara taşıyan hayati bir proteindir. Oksijen vücudumuzda enerji üretimi ve organların sağlıklı çalışabilmesi için gereklidir.
Aralık:14-16 g/dL arasında olması gerekir.
Düşük hemoglobin : demir eksikliği, B12 veya folik asit eksikliği, kronik hastalıklar ve kan kayıplarını gösterir.
Belirtileri: sürekli yorgunluk, çarpıntı, baş dönmesi
Hematokrit: kanda buluna alyuvarların toplam kan hacmine oranını gösterir.
Alt değer en az %35 olmalı
Düşük hematokrit: demir eksikliği, kan kaybı, B12 veya folik asit eksikliği olası nedenleridir.
Belitiler: halsizlik, baş dönmesi, çabuk yorulma
D Vitamini: yağda çözünen ve vücutta hormon benzeri etki gösteren bir vitamindir. Kemik sağlığından bağışıklık sistemine kadar pek çok fizyolojik süreçte rol oynar.
İdeal aralık : 50 ng/mL
Eksikliğinde: kemik ve kas ağrılar, halsizlik çabuk yorulma, bağışıklığın zayıflaması, sık enfeksiyon geçirme
Risk grupları: güneşten yeterince faydalanamayanlar; koyu ten rengine sahip olanlar; kapalı ortamda çalışanlar; yaşlılar
Yüksek düzeyde etkileri: hiperkalsemi dediğimiz kanda kalsiyum yüksekliği, böbrek taşı riski, böbrek fonksiyonlarında bozulma
Açlık kan şekeri: ortalama 10 saatlik açlıktan sonra ölçülen değerdir. Pankreasın ürettiği insülinin yeterlilği, insülin direncini ve prediyabet risk durumunu bize gösterir.
Kandaki değeri 85-95 mg/mL idealdir.
Vücudun temel diyabet tarama tesiti olarak da düşünülebilir.
Açlık insülin değer: kanda ölçülen insülin hormonu düzeyidir. Bu değer vücudun şekeri dengelemek için ne kadar zorlandığını gösterir.
Kanda: 5 mikroIU/mL den az olmalıdır.
İnsülin direnci: hücrelerin insülin hormonuna yeterince yanıt verememesi demektir.
Kandaki değer 2,5 dan düşük olmalıdır.
Fazla kiloda, hareketsiz yaşamda, genetik yatkınlık ve kronik streste bu yükselir.
Trigliserit: kanda bulunan bir yağ türü olup vücudun temel enerji depolama formunu gösterir. Kanda dolaşan fazla yağ anlamına da gelir.
75 mg/dL ve altı idealdir.
HDL: high density lipoprotein yani kanda bulunan iyi kolesteroldür.
45mg/dL altına inmemelidir.
Damarların kolesterolden ne kadar iyi temizlendiğini, metabolik sağlığın genel durumu hakkında bize bilgi verir.
TSH: tiroid uyarıcı hormon. Tiroid bezinin çalışmasını düzenleyen hormondur.
Kandaki seviyesi 2,5 mikroIU/mL olmalıdır.
Tiroid bezinin yeterli çalışıp çalışmadığını gösterir.
Ürik asit: böbrek fonksiyonları, beslenme alışkanlıkları ve gut hastalığı riski hakkında bilgi verir.
Kanda 5 mg/dL altında kalmalıdır.
GGT: gama glutamil transferaz karaciğer ve safra hakkında bilgi veren bir enzimdir.
Kan düzeyi:30 U/L altında olmalı
LDL: Low density lipoproten kötü kolesterol olarak bilinir. Damar sertliği riskini arttırır.
Kanda 100 mg/dL altında olmalıdır.
Homosistein: damar içi risk göstergesidir.
Kalp ve damar hastalıkları ve beyin damar hastalıkları riski için büyük önem taşır.
Kanda : 8 mikromol/litre altı idealdir. Ancak 12 mikromol/L tehlikelidir.